Παρασκευή, 23 Φεβρουαρίου 2024
Λίγα σύννεφα
9.4°C Αθήνα

1 € = $ 1.0829
1 $ = € 0.9234

Μπομπ Μάρλεϊ: Η γέννηση και η ζωή ενός θρύλου

μπομπ μαρλει

Σαν σήμερα, στις 6 Φεβρουαρίου του 1945, γεννήθηκε ο Νέστα Ρόμπερτ Μάρλεϊ, σε ένα μικρό χωριό το Nine Mile, του Saint Ann Parish, στην Τζαμάικα, ο οποίος έμελλε να γίνει η πιο θρυλική μορφή της ρέγκε μουσικής και παγκόσμιο σύμβολο. Η 6η Φεβρουαρίου θεσπίστηκε ως Ημέρα Μπομπ Μάρλεϊ στη γενέτειρα του, Τζαμάικα.

Εύα Κουτουμάνου

Bob Marley νεος

Η ζωή

Η μητέρα του Μπομπ Μάρλεϊ, η Τζαμαϊκανή Σιντέλα Μάλκομ, ήταν μόλις 19 ετών όταν γέννησε τον γιο της. Ο πατέρας του, Νόρβαλ Σινκλέρ Μάρλεϊ, ήταν 60 ετών! Και αυτό δεν ήταν το μόνο που θα τους δημιουργούσε προβλήματα στη συνέχεια.

Το ζευγάρι είχε παντρευτεί έναν χρόνο πριν και μέχρι το τέλος η μητέρα του Μπομπ περιέγραφε τον πατέρα του ως έναν καλό και στοργικό άνδρα. Όμως, ο Νόρβαλ Σινκλέρ Μάρλεϊ ήταν λευκός κι εκείνη ήταν μια ντόπια μαύρη Τζαμαϊκανή (έγχρωμη, όπως θα λέγαμε σήμερα, πολιτικά ορθά, λες και μιλάμε για φωτογραφία). Ως βιολογικό αποτέλεσμα, ο Μπομπ ήταν πιο ανοιχτόχρωμος από τα υπόλοιπα παιδιά και όταν ήταν μικρός, όπως αποκάλυψε, αργότερα, η σύζυγος του Ρίτα, έβαφε το πρόσωπο του με φούμο για να φαίνεται πιο μαύρος και να μην τον φωνάζουν "γερμανό".

Η μητέρα του, Σιντέλα, γεννήθηκε στο Νάιν Μάιλ της Τζαμάικα και η οικογένεια της είχε μία μικρή φάρμα στο χωριό ενώ ο πατέρας της, εκτός από αγρότης, είχε και κάποιες γνώσεις Ιατρικής, γεγονός που τον καθιστούσε σημαντική προσωπικότητα στην τοπική κοινωνία.

μπαμπας μαρλει

Ο πατέρας του, Νόρβαλ, ήταν βρετανός πεζοναύτης που είχε εγκατασταθεί μόνιμα στην Τζαμάικα και δούλευε ως επιστάτης φυτείας στο χωριό Νάιν Μάιλ, όπου γεννήθηκε και έζησε τα πρώτα του χρόνια ο Μπομπ.

Ο γάμος του 60χρονου Βρετανού Νόρβαλ και της 18χρονης Τζαμαϊκανής Σιντέλα έγινε το 1944. Έναν χρόνο αργότερα, στις 6 Φεβρουαρίου, γεννήθηκε ο Μπομπ.

Όμως, όπως ήταν αναμενόμενο, ο γάμος του 60χρονου Βρετανού με τη νεαρή Τζαμαϊκανή δεν ήταν κοινωνικά αποδεκτός και η οικογένεια του Νόρβαλ τον πίεζε να εγκαταλείψει τη νεαρή γυναίκα του και το παιδί του.

Ο Νόβαλ υπέκυψε στο τέλος στις πιέσεις τους και έφυγε από κοντά τους. Όσο ζούσε, τους στήριζε οικονομικά, όμως δεν είχε ουσιαστική συμμετοχή στη ζωή και στην ανατροφή του Μπομπ.

Μετά τον θάνατο του Νόβαλ, η Σιντέλα και ο Μπομπ μετακόμισαν στο Κίνγκστον, πρωτεύουσα της Τζαμάικα. Η οικογένεια του Νόρβαλ, μετά τον θάνατο του, σταμάτησε να τους στέλνει χρήματα και οι οικονομικές δυσκολίες που αντιμετώπιζαν μητέρα και γιος ήταν μεγάλες. Η Σιντέλα άρχισε να δουλεύει ως καθαρίστρια καθώς και σε διάφορες άλλες μικροδουλειές που μπορούσε να βρει, προκειμένου να συντηρήσει τον εαυτό της και τον νεαρό Μπομπ.

Ο Μπομπ, σε ηλικία μόλις δεκατεσσάρων ετών, παράτησε το σχολείο και άρχισε να εργάζεται ως μαθητευόμενος σε ένα σιδεράδικο. Εκείνο το διάστημα, ο Μάρλει έγινε φίλος με τον Neville «Bunny» Livingston, γνωστό αργότερα ως Bunny Wailer, και ξεκίνησαν να παίζουν μουσική μαζί με τον Joe Higgs, ένα τοπικό τραγουδιστή, που είχε ασπαστεί τον Ρασταφαριανισμό και θεωρείται από πολλούς μέντορας του Μάρλεϊ.

Σε μια τέτοια συνεύρεση, με τον Higgs και τον Livingston, ο Μάρλεϊ γνώρισε τον Peter McIntosh (αργότερα γνωστό ως Peter Tosh), με τον οποίο είχαν κοινές μουσικές φιλοδοξίες. 

bob marley

Η καριέρα

Το 1962, ο Μάρλεϊ ηχογράφησε τα πρώτα του δύο singles, «Judge Not» και «One Cup of Coffee», με έναν τοπικό παραγωγό, τον Leslie Kong. Τα τραγούδια κυκλοφόρησαν από την εταιρία Beverley με το ψευδώνυμο Μπόμπι Μάρτελ, ελκύοντας ελάχιστο ενδιαφέρον.

Τα ίδια τραγούδια επανακυκλοφόρησαν σε μια μεταθανάτια συλλογή με τη δουλειά του Μάρλεϊ, το "Songs of Freedom", και φυσικά είχαν τεράστια επιτυχία.

Το 1963, ο Μπόμπ Μάρλεϊ, ο Bunny Livingston, ο Peter McIntosh, ο Junior Braithwaite, ο Beverley Kelso και ο Cherry Smith δημιούργησαν ένα ska/rocksteady συγκρότημα, αποκαλώντας τους εαυτούς τους "The Teenagers". Αργότερα, άλλαξαν το όνομα τους σε "The Wailing Rudeboys", μετά σε "The Wailing Wailers" και τελικά σε "The Wailers". Μέχρι το 1966, ο Braithwaite, ο Kelso και ο Smith είχαν αποχωρήσει από τους Wailers, αφήνοντας την τριάδα Μάρλεϊ, Livingston και McIntosh.

Το πρώτο άλμπουμ των The Wailers, το "Catch A Fire", κυκλοφόρησε παγκοσμίως το 1973 και είχε θετική απήχηση. Ακολούθησε έναν χρόνο αργότερα το "Burnin'", που συμπεριελάμβανε τα τραγούδια “Get Up, Stand Up” και “I Shot The Sheriff”. Ο Έρικ Κλάπτον επιμελήθηκε το “I Shot The Sheriff” σε μια έκδοση πιο φιλική προς τα ακούσματα της εποχής, ενισχύοντας έτσι το διεθνές προφίλ του Μάρλεϊ.

Οι Wailers διαλύθηκαν το 1974 και το κάθε μέλος ακολούθησε σόλο καριέρα. Για την αιτία της διάλυσης υπάρχουν διάφορες εικασίες και κάποιοι πιστεύουν ότι υπήρχαν διαφωνίες ανάμεσα στους Livingston, McIntosh και Μάρλεϊ για τις συναυλιακές τους εμφανίσεις, ενώ άλλοι ισχυρίζονται πως απλά οι Livingston και McIntosh προτιμούσαν τη σόλο καριέρα. Ο McIntosh ξεκίνησε ηχογραφήσεις με το όνομα Peter Tosh και ο Livingston συνέχισε ως Bunny Wailer.

Παρά τη διάλυση, ο Μάρλεϊ συνέχισε να ηχογραφεί σαν Bob Marley & The Wailers. Τη νέα του μπάντα απάρτιζαν τα αδέλφια Carlton και Aston “Family Man” Barrett, οι Junior Marvin, Al Anderson, Tyrone Downie, Earl “Wya” Lindo και Alvin “Seeco” Patterson ενώ το συγκρότημα "I Threes" - αποτελούμενο από τις Judy Mowatt, Marcia Griffiths και τη γυναίκα του Μάρλεϊ, Ρίτα - ανέλαβε τα backing vocals.

Τον Δεκέμβριο του 1976, δύο μέρες πριν το "Smile Jamaica", μία συναυλία που διοργάνωσε ο τότε Πρωθυπουργός της Τζαμάικα, Μάικλ Μάνλεϊ, για να κατευνάσει τα πνεύματα μεταξύ δύο πολιτικών παρατάξεων, ο Μάρλεϊ, η γυναίκα του και ο μάνατζερ του Don Taylor δέχτηκαν ένοπλη επίθεση από άγνωστο στο σπίτι των Μάρλεϊ. Ο Taylor τραυματίστηκε στα πόδια και η γυναίκα του Μάρλεϊ, Ρίτα, στο κεφάλι σοβαρά, αλλά, ευτυχώς, και οι δύο ανάρρωσαν. O Μπομπ Μάρλεϊ τραυματίστηκε ελαφρά στο στήθος και στο βραχίονα.

Παρά την επίθεση και τον τραυματισμό τους, η συναυλία πραγματοποιήθηκε και οι τραυματισμένοι Μάρλεϊ, χωρίς την κιθάρα του, και Ρίτα, με επιδέσμους στο κεφάλι, εμφανίστηκαν όπως είχε προγραμματιστεί.

bob marley rita marley

Ο Μπομπ Μάρλεϊ και η σύζυγος-συνοδοιπόρος σε όλη τη ζωή του, Ρίτα

Ο Μπομπ Μάρλεϊ άφησε τη Τζαμάικα, το 1976, και εγκαταστάθηκε στην Αγγλία, όπου ηχογράφησε τα άλμπουμ "Exodus" και "Kaya".

Το "Exodus" περιελάμβανε τέσσερα singles τα "Exodus", "Waiting In Vain", "Jamming" και το "One Love", μια διασκευή του "People Get Ready" του Curtis Mayfield. Τότε ήταν που συνελήφθη ο Μάρλεϊ, με κατηγορίες για κατοχή μικρής ποσότητας κάνναβης, καθώς ταξίδευε στο Λονδίνο.

BOB MARLEY

One Love

O Μάρλεϊ υπήρξε μέλος του Ρασταφαριανού κινήματος, η κουλτούρα του οποίου έχει αποτελέσει στοιχείο κλειδί για τη ρέγκε. Ανήκε στη ρασταφαριανή ομάδα «Δώδεκα φυλές του Ισραήλ» και ειδικότερα στη «Φυλή του Ιωσήφ» όπου ανήκαν όσα μέλη είχαν γεννηθεί το μήνα Φεβρουάριο. 

Το 1976, ο Μάρλεϊ εμφανίστηκε σε άλλη μια πολιτική συναυλία στη Τζαμάικα, το "One Love Peace Concert", σε μια ακόμη προσπάθεια να εξευμενίσει τις σχέσεις των μαχόμενων κομμάτων. Προς το τέλος την συναυλίας, μετά από παράκληση του Μάρλεϊ, ο Μάνλεϊ και ο πολιτικός του αντίπαλος, Edward Seaga, ανέβηκαν και αντάλλαξαν χειραψία επάνω στη σκηνή.

Το "Uprising" (1980) ήταν το τελευταίο στούντιο άλμπουμ του Μπομπ Μάρλεϊ και ήταν μια από τις πιο θρησκευόμενες δημιουργίες του, συμπεριλαμβανομένων των "Redemption Song" και "Forever Loving Jah". Το "Confrontation" (1983) κυκλοφόρησε μετά τον θάνατο του και περιείχε υλικό από ηχογραφήσεις κατά τη διάρκεια της ζωής του Μάρλεϊ, συμπεριλαμβανομένου του "Buffalo Soldier" και νέες μίξεις παλιών singles που κυκλοφορούσαν μόνο στη Τζαμάικα.

bob marley football

Το τέλος

Τον Ιούλιο του 1977, ο Μπομπ Μάρλεϊ διαγνώστηκε με κακόηθες μελάνωμα στα πόδια του, για το οποίο, ο ίδιος πίστευε ότι ήταν τραύμα από το ποδόσφαιρο.

Ο Μάρλεϊ αρνήθηκε τον ακρωτηριασμό λέγοντας πως η επέμβαση θα επηρέαζε τον χορό του και θα ήταν αντίθετη με την πίστη των Ρασταφαριανών πως το σώμα πρέπει να είναι «ολόκληρο».

Πιστός στις θρησκευτικές του απόψεις απέρριψε κάθε χειρουργική πιθανότητα και έψαξε για εναλλακτικές λύσεις που δεν θα τις πρόδιδαν. Επίσης αρνήθηκε τη σύνταξη διαθήκης, βασιζόμενος στην άποψη των Ρασταφαριανών ότι η συγγραφή διαθήκης είναι η αποδοχή του αναπόφευκτου θανάτου, αμελώντας την αιώνια ζωή. Ωστόσο, μια γιατρός στο Μαϊάμι του είπε πως δεν ήταν αναγκαίος ο ακρωτηριασμός. Έτσι προχώρησαν στην αφαίρεση ενός μικρού κομματιού απ’ το πόδι του.

Ο καρκίνος εξαπλώθηκε με μεταστάσεις στον εγκέφαλο, τους πνεύμονες, το συκώτι και το στομάχι του. Μετά την εμφάνιση του σε δύο σόου στο Madison Square Garden στα πλαίσια της φθινοπωρινής του περιοδείας, λιποθύμησε, ενώ έκανε τζόκιν στο Σέντραλ Παρκ της Νέα Υόρκης. Το υπόλοιπο της περιοδείας του ακυρώθηκε διαδοχικά.

Ο Μπομπ Μάρλεϊ έπαιξε την τελευταία του συναυλία στο Stanley Theater στο Πίτσμπουργκ της Πενσυλβάνιας, στις 23 Σεπτεμβρίου 1980.

Η ζωντανή εκτέλεση του Redemption Song στο Songs of Freedom ηχογραφήθηκε σε εκείνο το σόου. Μετέπειτα ο Μάρλεϊ αναζήτησε βοήθεια από τον ειδικευμένο Γερμανό (από το Μόναχο) Josef Issels, αλλά ο καρκίνος του είχε ήδη προχωρήσει στο τελικό του στάδιο.

Ο θρύλος της ρέγκε έφυγε από τη ζωή στις 11 Μαΐου του 1981. Τα τελευταία του λόγια ήταν στον γιο του Ziggy «Τα λεφτά δεν αγοράζουν τη ζωή».

bob marley rastafari

Η αιωνιότητα

Η μουσική του Μπομπ Μάρλεϊ απέκτησε ολοένα και μεγαλύτερη δημοτικότητα μετά τον θάνατο του. Ακόμα και σήμερα, 43 χρόνια μετά, παραμένει διάσημος και δημοφιλής παγκοσμίως.

Το 1994, ο Μάρλεϊ εντάχθηκε στο Rock and Roll Hall of Fame και το περιοδικό Time επέλεξε το άλμπουμ "Exodus" ως το καλύτερο άλμπουμ του 20ου αιώνα!

Το 2001- την χρονιά που, μετά θάνατον, ο Μάρλεϊ κέρδισε το "Βραβείο Γκράμι για Συνολική Προσφορά"- ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή του, το "Rebel Music", προτάθηκε για το καλύτερο Μουσικό Ντοκιμαντέρ στα Grammys στο οποίο συμμετείχαν η σύζυγος του, οι Wailers, τα παιδιά του αλλά και οι ερωμένες του, καθώς υπήρχαν και πολλά κομμάτια με τον ίδιο να εξιστορείται τη ζωή του, πριν πεθάνει.

Το 2004, μια επανεκτέλεση του “Three Little Birds” από τους Ziggy Marley και Sean Paul χρησιμοποιήθηκε στην ταινία “Shark Tale” (Καρχαριομάχος).

Το καλοκαίρι του 2006, στη Νέα Υόρκη, μετονομάστηκε ένα τμήμα της οδού “Church Avenue”, από την “Remsen Avenue” μέχρι την “East 98th Street” στο East Flatbush του Brooklyn, σε “Bob Marley Blvd”.

Με τραγούδια όπως τα "I Shot the Sheriff", "No Woman, No Cry", "Three Little Birds", "Exodus", "Could You Be Loved", "Jamming", "Redemption Song" και "One Love", η μεταθανάτια συλλογή του Μάρλεϊ "Songs of Freedom" πούλησε τα περισσότερα αντίτυπα στην ιστορία της ρέγκε.

Ο Μάρλεϊ απέκτησε 13 παιδιά: τρία με τη σύζυγο του Ρίτα, δύο υιοθετημένα από προηγούμενες σχέσεις της Ρίτα και άλλα οχτώ με τις ερωμένες του.

«Τίποτα δεν είναι λάθος, αν σε κάνει ευτυχισμένο», δήλωνε ο Μάρλεϊ. Έτσι έζησε και έτσι πέθανε.

one love

Το «Bob Marley: One Love» είναι παραγωγή της συζύγου του Rita Marley και των παιδιών τους Ziggy και Cedella ενώ παραγωγός είναι ο Brad Pitt. Photo Credit: Associated Press

Σε λίγες μέρες, στις 14 Φεβρουαρίου, θα κυκλοφορήσει στους κινηματογράφους, σε όλο τον κόσμο, το «Bob Marley: One Love», η βιογραφική ταινία για τη σύντομη ζωή του θρύλου της ρέγκε, παραγωγή της συζύγου του Rita Marley και των παιδιών τους Ziggy και Cedella, με παραγωγό τον Μπραντ Πιτ και την εταιρία παραγωγής του, Plan B Entertainment. Tους πρωταγωνιστικούς ρόλους έχουν ο Kingsley Ben-Adir ως ο θρύλος Μπομπ Μάρλεϊ και η Lashana Lynch - η πρωταγωνίστρια της ταινίας Τζέιμς Μποντ του 2021 «No Time to Die» - ως η σύζυγος και συνοδοιπόρος του θρύλου, Ρίτα.

 Δείτε πρώτοι το τρέιλερ