Ψηφιδωτό στην Αγία Σοφία (Κωνσταντινούπολη), που απεικονίζει τον Αυτοκράτορα Λέοντα ΣΤ΄ τον Σοφό (866–912) να γονατίζει σε στάση προσκύνησης και βαθιάς δέησης μπροστά στον ένθρονο Χριστό Παντοκράτορα.Στο τύμπανο πάνω από την κεντρική Αυτοκρατορική Πύλη (στον εσωνάρθηκα).Ο Χριστός ευλογεί με το δεξί χέρι και κρατά ανοιχτό Ευαγγέλιο («ΕΙΡΗΝΗ ΥΜΙΝ. ΕΓΩ ΕΙΜΙ ΤΟ ΦΩΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ»), πλαισιωμένος από δύο μετάλλια με τη Θεοτόκο και έναν Αρχάγγελο. Ο αυτοκράτορας προσπίπτει στα πόδια Του, εκφράζοντας τη μετάνοια και την υποταγή της επίγειας εξουσίας στη θεία βούληση.
Στο ψηφιδωτό πάνω από τη νότια πύλη της Αγίας Σοφίας, ένας άνδρας με αυτοκρατορικά ενδύματα πέφτει στα γόνατα μπροστά στον Χριστό. Δεν κρατά σπαθί, ούτε κοιτάζει υπεροπτικά. Το πρόσωπό του προδίδει μια βαθιά, σχεδόν βασανιστική κούραση. Αυτός ήταν ο Λέων ΣΤ’ — ο άνθρωπος που η ιστορία ονόμασε «Σοφό», αλλά που η ίδια η ζωή του υπήρξε μια διαρκής, οδυνηρή δοκιμασία ανάμεσα στο καθήκον του στέμματος και την αμείλικτη ανάγκη της ανθρώπινης καρδιάς.
By:Evageline Plakas
Γεννημένος μέσα στις ψυχρές, πολυτελείς αίθουσες του Παλατιού, ο Λέων δεν γνώρισε ποτέ τη ζεστασιά της πατρικής αποδοχής. Μεγάλωσε υπό τη βαριά σκιά ενός ψιθύρου: ότι δεν ήταν γιος του σκληρού Βασιλείου Α’, αλλά του έκπτωτου Μιχαήλ Γ’. Αυτή η αμφιβολία στάθηκε δηλητήριο. Ο πατέρας του τον έβλεπε με καχυποψία, φτάνοντας στο σημείο να τον φυλακίσει, ενώ ο ίδιος ο Λέων βυθιζόταν στη μελαγχολία και στα βιβλία. Εκεί, ανάμεσα στα αρχαία χειρόγραφα και τις διδαχές του Πατριάρχη Φωτίου, βρήκε το μόνο του καταφύγιο. Έγινε ένας διανοούμενος κλεισμένος σε ένα περιβάλλον που ζητούσε πολεμιστές.
Όταν ανέβηκε στον θρόνο στα είκοσι του χρόνια, δεν θέλησε να κατακτήσει τον κόσμο με όπλα. Ήθελε να βάλει τάξη στο χάος. Με τα «Βασιλικά», προσπάθησε να κάνει τους νόμους κατανοητούς και δίκαιους για τους υπηκόους του, μιλώντας πια στη γλώσσα τους, τα ελληνικά. Με το «Επαρχικόν Βιβλίον», έσκυψε πάνω από τους τεχνίτες, τους εμπόρους, τους αρτοποιούς της Πόλης, θέλοντας να προστατεύσει τον απλό πολίτη από την αισχροκέρδεια. Ήταν ένας βασιλιάς που σκεφτόταν, που έγραφε ύμνους και λόγους, που πάσχιζε να θεραπεύσει με το μυαλό.
Όμως η πραγματικότητα της εποχής δεν συγχωρούσε τους ευαίσθητους στοχαστές. Τα νέα από τα σύνορα έφταναν σαν αλλεπάλληλα χτυπήματα. Οι Σαρακηνοί ρήμαζαν τις ακτές, η αγαπημένη Θεσσαλονίκη λεηλατήθηκε και χιλιάδες άνθρωποι σύρθηκαν στα σκλαβοπάζαρα, ενώ οι Βούλγαροι του Συμεών ταπείνωναν τα αυτοκρατορικά στρατεύματα. Ο Λέων δεν ήταν στρατηλάτης· κάθε χαμένη μάχη πρέπει να βάραινε στη συνείδησή του σαν προσωπική αποτυχία.
Κι όμως, ο σκληρότερος πόλεμος δεν έγινε στα πεδία των μαχών, αλλά μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Ο Λέων ήθελε απεγνωσμένα ένα πράγμα που η τύχη τού αρνούνταν πεισματικά: έναν γιο για να κρατήσει την αυτοκρατορία όρθια.
Τον ανάγκασαν πρώτα να παντρευτεί τη Θεοφανώ, μια γυναίκα άγια αλλά απόμακρη, που δεν αγάπησε ποτέ και πέθανε νωρίς. Παντρεύτηκε τη μεγάλη του αγάπη, τη Ζωή Ζαούτζαινα, για να τη χάσει έναν χρόνο μετά. Πήρε τρίτη σύζυγο, την Ευδοκία, και την είδε να ξεψυχά στη γέννα μαζί με το βρέφος. Τρεις γυναίκες νεκρές. Τρεις φορές στο πένθος. Ένας αυτοκράτορας πανίσχυρος στα χαρτιά, αλλά απόλυτα ανήμπορος μπροστά στον θάνατο.
Όταν τελικά η παλλακίδα του, η Ζωή Καρβωνοψίνα, του χάρισε το 905 τον γιο που τόσο καρτερούσε —τον Κωνσταντίνο—, ο Λέων δεν λειτούργησε ως ψυχρός ηγεμόνας, αλλά ως απελπισμένος πατέρας. Για να νομιμοποιήσει το παιδί του, αψήφησε τα πάντα: τους κανόνες της Εκκλησίας, τις κατάρες των ιερατείων, το πολιτικό κόστος. Έκανε τον απαγορευμένο τέταρτο γάμο.
Η σκηνή όπου ο Πατριάρχης Νικόλαος ο Μυστικός τού κλείνει κατάμουτρα τις βαριές πύλες της Αγίας Σοφίας τα Χριστούγεννα του 906, αφήνοντας τον ανώτατο άρχοντα της οικουμένης να στέκεται έξω στο κρύο, στον νάρθηκα, αποτυπώνει όλη την τραγικότητα του βίου του. Ο Λέων δεν φοβήθηκε να ταπεινωθεί, να συγκρουστεί, να διχάσει το κράτος, φτάνοντας μέχρι τον Πάπα της Ρώμης, μόνο και μόνο για να διασφαλίσει ότι το παιδί του θα αναγνωριζόταν ως νόμιμος διάδοχος.
Έφυγε από τη ζωή το 912, σε ηλικία μόλις σαράντα πέντε ετών. Το σώμα του δεν άντεξε το βάρος μιας ζωής γεμάτης απώλειες, τύψεις και διαρκή πάλη.
Ο Λέων ΣΤ’ δεν ήταν ο αλάνθαστος άγιος ούτε ο ανίκητος στρατηγός. Ήταν ένας βαθιά καλλιεργημένος, τρωτός άνθρωπος, που έτυχε να γεννηθεί στο πιο επικίνδυνο αξίωμα του καιρού του. Και ίσως η πραγματική του σοφία να μην κρύβεται μόνο στους τόμους των νόμων του, αλλά στην επιμονή του να υπερασπιστεί το παιδί του και την ανθρώπινη του ανάγκη για συνέχεια, ακόμα κι όταν ολόκληρος ο κόσμος γύρω του στεκόταν απέναντι.
