Σάββατο, 25 Ιουνίου 2022
Καθαρός Ουρανός
24.4°C Αθήνα

1 € = $ 1.0495
1 $ = € 0.9528

Σαν Σήμερα: 19 Μαΐου η «Μαύρη Επέτειος του ελληνισμού». Ημέρα μνήμης για τη Γενοκτονία των Ποντίων

genoktonia pontiwn
Σαν σήμερα, στις 19 Μαΐου 1919, ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάζεται στη Σαμψούντα για να ξεκινήσει τη δεύτερη και πιο άγρια φάση της Ποντιακής Γενοκτονίας. Σαν σήμερα, γράφεται μία από τις πιο μελανές σελίδες στην Ιστορία του ελληνισμού. Η 19η Μαΐου είναι μια μέρα θλίψης για όλους τους Έλληνες. Και μια μέρα μνήμης που μας θυμίζει το σκληρό και απάνθρωπο πρόσωπο των Τούρκων του Κεμάλ.

H 19η Μαΐου ορίσθηκε ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, το 1994, με ομόφωνη απόφαση της Βουλής των Ελλήνων.

Μέχρι τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, οι Έλληνες του Πόντου που έχασαν τη ζωή τους ήταν περισσότεροι από 200.000, ενώ κάποιοι ιστορικοί αναφέρουν ότι ο πραγματικός αριθμός των νεκρών ξεπερνούσε τους 350.000!
genoktonia pontiwn

Πόντιοι: Το εκλεκτό τμήμα του Ελληνισμού που ζούσε στα βόρεια της Μικράς Ασίας

Ένα εκλεκτό τμήμα του Ελληνισμού ζούσε στα βόρεια της Μικράς Ασίας, στην περιοχή του Πόντου, μετά τη διάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η άλωση της Τραπεζούντας το 1461 από τους Οθωμανούς δεν αλλοίωσε το φρόνημα τους ούτε την ελληνική τους συνείδηση, παρότι ζούσαν αποκομμένοι από τον εθνικό κορμό.

Στις αρχές του 20ου αιώνα η περιοχή του Πόντου, στα βόρεια της σημερινής Τουρκίας, μετρούσε 700.000 Έλληνες. Η οικονομική τους δραστηριότητα είχε προσδώσει ευμάρεια στην περιοχή, που είχε μετατραπεί σε ένα εξαιρετικά αναπτυσσόμενο κέντρο εμπορίου. Τα ελληνικά σχολεία έφταναν τα 1.401. Αποτελούσαν το 40% του πληθυσμού και γρήγορα κυριάρχησαν στην οικονομική ζωή της περιοχής, ζώντας κυρίως στα αστικά κέντρα.

Η οικονομική τους ανάκαμψη συνδυάστηκε με τη δημογραφική και την πνευματική τους άνοδο. Το 1865 οι Έλληνες του Πόντου ανέρχονταν σε 265.000, το 1880 σε 330.000 και στις αρχές του 20ου αιώνα άγγιζαν τις 700.000. Το 1860 υπήρχαν 100 σχολεία στον Πόντο, ενώ το 1919 υπολογίζονται σε 1401, ανάμεσα τους και το περίφημο Φροντιστήριο της Τραπεζούντας. Εκτός από σχολεία διέθεταν τυπογραφεία, περιοδικά, εφημερίδες, λέσχες και θέατρα, που τόνιζαν το υψηλό τους πνευματικό επίπεδο.
pontus greek family

Η αρχή του τέλους για τους Χριστιανούς της Τουρκίας

Το 1908, επικράτησε στην Τουρκία το γνωστό κίνημα των Νεότουρκων. Η απομάκρυνση του Σουλτάνου από την εξουσία, γέμισε με ελπίδα τις μειονότητες που θεώρησαν πως οι στρατιωτικοί, που δεν ήταν προσκολλημένοι στη θρησκεία και ήθελαν να φέρουν ένα «δυτικό» αέρα στην χώρα, ίσως να βοηθούσαν τις μειονότητες να ασκήσουν πιο ελεύθερα τα επαγγέλματα τους και ειδικότερα τις εμπορικές τους δραστηριότητες με το εξωτερικό.

Δε θα μπορούσαν, όμως, να κάνουν μεγαλύτερο λάθος πιστεύοντας πως οι Νεότουρκοι ήταν πιο πολιτισμένοι από τον Σουλτάνο και πως η επικράτηση τους θα σήμαινε καλύτερες μέρες για τους 'Ελληνες τις Μικράς Ασίας αλλά και για τις υπόλοιπες χριστιανικές μειονότητες της περιοχής.

Πολύ σύντομα ανακάλυψαν πως το κίνημα των Νεότουρκων, εκτός από το «δυτικό» αέρα, έφερε και ένα βίαιο κύμα εθνικισμού.

Οι Νεότουρκοι, επωφελούμενοι από το ότι οι Μεγάλες Δυνάμεις ήταν απασχολημένες με τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και η Ελλάδα με το «Κρητικό ζήτημα», ξεκίνησαν την πρώτη φάση της εθνικιστικής τους πρακτικής για τους ελληνικούς και χριστιανικούς πληθυσμούς της περιοχής.

Είτε τους εξεδίωξαν, είτε τους ανάγκασαν να αλλαξοπιστήσουν, να «τουρκέψουν».

Οι Νεότουρκοι έδειξαν το σκληρό εθνικιστικό τους πρόσωπο, εκπονώντας ένα σχέδιο διωγμού των χριστιανικών πληθυσμών και εκτουρκισμού της περιοχής, επωφελούμενοι της εμπλοκής των ευρωπαϊκών κρατών στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το ελληνικό κράτος, απασχολημένο με το Κρητικό Ζήτημα, δεν ήθελε να ανοίξει ένα ακόμη μέτωπο με την Τουρκία.

Οι Τούρκοι εγκαινίασαν τα «Τάγματα εργασίας» με κύριο πρόσχημα την ασφάλεια της χώρας.

Έστελναν τους Έλληνες του Πόντου στην ασιατική ενδοχώρα, όπου δουλεύαν κάτω από τραγικές συνθήκες, σε λατομεία και ορυχεία. Οι Πόντιοι αντέδρασαν, ανέβηκαν στα βουνά και έγιναν αντάρτες μαζί με τους Αρμένιους.
ταγματα εργασιας ποντιων

Τα «Τάγματα εργασίας» των Ποντιών (Φώτο: Παναγιώτης Σαββίδης)

Τα «Τάγματα Εργασίας» θανάτου, στα χνάρια που έδειξαν οι Γερμανοί στους Τούρκους

Οι Τούρκοι, με πρόσχημα την «ασφάλεια του κράτους», εκτόπισαν ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού στην αφιλόξενη μικρασιατική ενδοχώρα, μέσω των λεγόμενων «ταγμάτων εργασίας» («Αμελέ Ταμπουρού»).

Στα «Τάγματα Εργασίας» αναγκάζονταν να υπηρετούν οι άνδρες που δεν κατατάσσονταν στο στρατό. Δούλευαν σε λατομεία, ορυχεία και στη διάνοιξη δρόμων, κάτω από εξοντωτικές συνθήκες. Οι περισσότεροι πέθαιναν από πείνα, κακουχίες και αρρώστιες.

Τα Τάγματα Εργασίας ή αλλιώς «Αμελέ Ταμπουρού», εφαρμόστηκαν κατά τη περίοδο της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου (1916-1923), προκειμένου να αφανιστεί μεγάλο τμήμα του πληθυσμού.

Δεν είναι τυχαίο πως τα «Αμελέ Ταμπουρού» ονομάστηκαν και τάγματα βασανισμού και θανάτου, αφού οι συνθήκες εργασίας ήταν απάνθρωπες, ενώ το φαγητό και το νερό ήταν πάντα λιγότερα από το κανονικό.

Μπορεί να μη στόχευαν άμεσα στην εξόντωση των χιλιάδων επιταγμένων, αλλά στη σταδιακή ψυχολογική και σωματική εξασθένιση.

Οι περισσότεροι δεν άντεξαν, αφήνοντας την τελευταία τους πνοή από τη πείνα, τις κακουχίες και τις αρρώστιες.

Το σχέδιο εξόντωσης των ταγμάτων εργασίας, υποδείχθηκε στους Οθωμανούς από τους συμμάχους τους Γερμανούς, οι οποίοι φιλοδοξούσαν ν’ ασκήσουν μεγαλύτερη επιρροή στην περιοχή, διαδραματίζοντας ενεργότερο ρόλο στην οικονομία και στο εμπόριο.

Ό,τι δεν κατάφερε ο Σουλτάνος σε 5 αιώνες, το έκανε ο Κεμάλ σε 5 χρόνια

Αντιδρώντας στην καταπίεση των Τούρκων, τις δολοφονίες, τις εξορίες και τις πυρπολήσεις των χωριών τους, οι Ελληνοπόντιοι, όπως και οι Αρμένιοι, ανέβηκαν αντάρτες στα βουνά για να περισώσουν ό,τι ήταν δυνατόν.

Μετά τη Γενοκτονία των Αρμενίων, το 1915, οι Τούρκοι εθνικιστές υπό τον Μουσταφά Κεμάλ είχαν πλέον όλο το πεδίο ελεύθερο για να εξολοθρεύσουν και τους Έλληνες του Πόντου.

Το 1919, οι Έλληνες μαζί με τους Αρμένιους και την πρόσκαιρη υποστήριξη της κυβέρνησης Βενιζέλου προσπάθησαν να δημιουργήσουν ένα αυτόνομο ελληνοαρμενικό κράτος. Το σχέδιο αυτό ματαιώθηκε από τους Τούρκους, οι οποίοι εκμεταλλεύθηκαν το γεγονός για να προχωρήσουν στην «τελική λύση».
genoktonia pontiwn

Η «τελική λύση» των Τούρκων
Όμοια με την «τελική λύση» κατά των Εβραίων από τους ναζιστές του Αδόλφου Χίτλερ, μερικά χρόνια αργότερα, οι Τούρκοι ξεκίνησαν τη δική τους «τελική λύση» κατά των χριστιανών, Ελλήνων και Αρμενίων.

Η γενοκτονία των Αρμενίων το 1916, άνοιξε το δρόμο για την εξολόθρευση και των Ποντίων από τους Τούρκους υπερεθνικιστές του Κεμάλ Ατατούρκ.

Η τραγωδία δεν άργησε να ξεκινήσει.

Τρία χρόνια αργότερα, στις 19 Μαΐου του 1919, ο Κεμάλ αποβιβάζεται στην Σαμψούντα και ξεκινά τη γενοκτονία των Ποντίων.

Καθοδηγούμενος από τους Γερμανούς και τους Σοβιετικούς συμβούλους του, κατέσφαξε κυριολεκτικά τον Ποντιακό ελληνισμό.

Μέχρι τη Μικρασιατική καταστροφή, τα θύματα της γενοκτονίας έφτασαν τις 200.000. Μερικοί ιστορικοί μιλούν για πάνω από 350.000 θύματα.

Οι Πόντιοι που γλίτωσαν, κατέφυγαν στη Ρωσία και στην Ελλάδα. Πολλοί Πόντιοι έφθασαν στη Θεσσαλονίκη και στις περιοχές στις οποίες εγκαταστάθηκαν έφτιαξαν μερικές από τις πιο όμορφες γειτονιές της πόλης. Άνθρωποι νοικοκύρηδες και περήφανοι, με έντονο το «ελληνικό πείσμα» που τους βοήθησε να επιβιώσουν και να προκόψουν, όπου κι αν πήγαν.

Ημέρα θλίψης για τον ελληνισμό, ημέρα γιορτής για τους Τούρκους

Στην Τουρκία, η 19η Μαΐου είναι εθνική εορτή, όπου μεταξύ άλλων εθνικιστικών, επέλεξαν να γιορτάζουν σημαδιακά και τα γενέθλια του Κεμάλ Ατατούρκ καθώς δε γνωρίζουν την ακριβή ημερομηνία γέννησης του στη Θεσσαλονίκη.

Για την Ελλάδα, όμως, τον απανταχού ελληνισμό αλλά και για όλους τους λαούς του κόσμου που νοιώθουν αλληλεγγύη, η σημερινή μέρα, η 19η Μαΐου, είναι μία από τις πιο θλιβερές επετείους της Παγκόσμιας Ιστορίας. Και είναι αυτονόητο χρέος της διεθνούς κοινότητας η αναγνώριση του αποτρόπαιου αυτού εγκλήματος, η άμεση αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων όπως αναγνωρίστηκε η Γενοκτονία των Αρμενίων πριν μερικά χρόνια.

Της Εύας Κουτουμάνου