Παρασκευή, 24 Μαϊος 2024

Τα έθιμα και οι παραδόσεις της Κυριακής των Βαΐων

vaion
 
Κυριακή των Βαΐων σήμερα και ο απανταχού ελληνισμός γιορτάζει με ιδιαίτερη λαμπρότητα τη σημερινή ημέρα η οποία ονομάστηκε έτσι γιατί «μετά Βαΐων και κλάδων» έγινε η υποδοχή του Χριστού στα Ιεροσόλυμα με τα μικρά παιδιά να κουνούν τα βάγια των φοινίκων, αντί να τον υποδεχτούν οι πολιτικοί και θρησκευτικοί ηγέτες του τόπου.
Εύα Κουτουμάνου
 
Όπως αναφέρουν οι Ευαγγελιστές, την επόμενη ημέρα της αναστάσεως του Λαζάρου, ο Ιησούς ζήτησε από τους μαθητές του να του βρουν ένα γαϊδουράκι για να πάει στην Ιερουσαλήμ.

Ο Χριστός μπαίνει στην πόλη χωρίς την βασιλική πολυτέλεια, καθισμένος σε ένα γαϊδουράκι. Αντί για ροδοπέταλα και τελετές, τα μικρά παιδιά κουνούν τα βάγια των φοινίκων. Οι πολιτικοί και θρησκευτικοί ηγέτες του τόπου δεν τον υποδέχονται.

Εκείνες τις ημέρες είχε μαζευτεί πολύς κόσμος στην πόλη, για τον εορτασμό του Εβραϊκού Πάσχα. Το Εβραϊκό Πάσχα ήταν γιορτή που γινόταν σε ανάμνηση της απελευθέρωσης των Εβραίων από τους Αιγύπτιους. Πάνω στο γαϊδουράκι, λοιπόν, εισήλθε ο Ιησούς στην Ιερή Πόλη.

Ο λαός είχε ήδη μάθει για την Ανάσταση του Λαζάρου, αφού η Βηθανία απείχε μόλις 2,5 χιλιόμετρα από την Ιερουσαλήμ. Τόσο το θαύμα στην Βηθανία, όσο και η υπόλοιπη δράση του Ιησού, οδήγησαν τον λαό να τον υποδεχθεί όπως όριζε το εθιμοτυπικό της υποδοχής βασιλέων.

Έστρωσαν κλαδιά (βάγια στα εβραϊκά) φοινίκων στους δρόμους από όπου περνούσε ο Χριστός με το γαϊδουράκι και Τον επευφημούσαν τραγουδώντας «Ωσαννά ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου, ο βασιλεύς του Ισραήλ».

Από τα βάια, πήρε το όνομα της η ημέρα αυτή. Με την είσοδο του Ιησού στην Ιερουσαλήμ ξεκινά το Θείο Δράμα. Επειδή, όμως, ταυτόχρονα γιορτάζεται η είσοδος του ως Βασιλέας στην Ιερουσαλήμ, η Εκκλησία καλεί τους πιστούς να γιορτάσουν.

Από την Κυριακή των Βαΐων αρχίζει ουσιαστικά η Μεγάλη Εβδομάδα ή Εβδομάδα των Παθών.

Κατά τους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού η εορτή τελούταν μαζί με την ανάσταση του Λαζάρου. Αργότερα η δεύτερη, μετατέθηκε κατά μία ημέρα νωρίτερα και έτσι το Σάββατο που προηγείται της Κυριακής των Βαΐων ονομάζεται Σάββατο του Λαζάρου.
 
Παρά το γεγονός ότι είναι Σαρακοστή, σήμερα το ψάρι επιτρέπεται, έτσι προήρθε και το παιδικό τραγούδι «Βάγια, Βάγια των βαγιών, τρώνε ψάρι και κολιό, κι ως την άλλη Κυριακή με το κόκκινο αυγό!».
 
Αρχικά, η κατανάλωση ψαριών, λαδιού και κρασιού την ημέρα αυτή, θεωρήθηκαν ασυμβίβαστα προς την ιερότητα της Μεγάλης Εβδομάδας και της ακολουθούμενης νηστείας, όμως για το χαρμόσυνο χαρακτήρα της ημέρας προσαρμόστηκαν ανάλογα.
 
Υπάρχει πάντως μια διχογνωμία στο ζήτημα του αν καταλύεται ψάρι ή όχι. Η γνώμη του Θεόδωρου του Στουδίτη είναι ότι την Κυριακή των Βαΐων «τρώγεται ψάρι», επειδή θεωρείται Δεσποτική εορτή.
 
Για τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη μόνο μία ημέρα της Μεγάλης Σαρακοστής τρώγεται ψάρι δηλαδή, την ημέρα του Ευαγγελισμού.

Χαρακτηριστικό έθιμο της ημέρας είναι ο στολισμός των εκκλησιών με βάγια, ενώ μετά τη λειτουργία ο παπάς ευλογεί και δίνει στους πιστούς, σταυρούς από βάγια, τους οποίους βάζουν στα εικονίσματα ή όπου αλλού, για προστασία.


Στις μέρες μας, την Κυριακή των Βαΐων, επειδή στην Ελλάδα φοίνικες δεν υπάρχουν στις περισσότερες περιοχές, για τον στολισμό χρησιμοποιούνται κλαδάκια δάφνης, ιτιάς, ελιάς ή μυρτιάς.

Τα κλαδάκια αυτά, μετά το τέλος της λειτουργίας, μοιράζονται στους πιστούς. Ο λαός μας πιστεύει ότι τα βάια αυτά, έχουν ιαματικές και αποτρεπτικές για το κακό ιδιότητες.

Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας, ραίνουν με τα "βάια" αυτά τις έγκυες γυναίκες για να γεννήσουν πιο εύκολα. Σε άλλες περιοχές, κρεμούν τα "βάια" στις πόρτες των σπιτιών σαν φυλακτό.

Η Κυριακή των Βαΐων είναι η τελευταία Κυριακή της Σαρακοστής και ταυτόχρονα η πρώτη ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας.

Η είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα είναι τελικά η είσοδος Του στο μαρτύριο της επίγειας ζωής Του.

Την επομένη της εισόδου στα Ιεροσόλυμα, ο Ιησούς πηγαίνει στο Ναό όπου οργισμένος θα διώξει τους εμπόρους από τον Οίκο του Κυρίου. Σε λίγες ημέρες, θα μαρτυρήσει και θα θανατωθεί στο σταυρό, για να θανατώσει, με τον θάνατο Του, τον θάνατο και να μας χαρίσει την αιώνια ζωή.