Η Μόσχα δεν έγινε λίμνη, αλλά οι γερμανοί αιχμάλωτοι πλημμύρισαν την πρωτεύουσα της ΕΣΣΔ.../ copyright Ap Photos
Το φθινόπωρο του 1941, ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος βρισκόταν στο πιο κρίσιμο και βίαιο σημείο του. Η ναζιστική Γερμανία είχε εξαπολύσει από τον Ιούνιο την «Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα», σαρώνοντας τεράστιες εκτάσεις της σοβιετικής επικράτειας. Καθώς οι στρατιές της Βέρμαχτ πλησίαζαν την καρδιά της Σοβιετικής Ένωσης, ο Αδόλφος Χίτλερ δεν σχεδίαζε απλώς μια στρατιωτική νίκη ή την κατάληψη της ρωσικής πρωτεύουσας. Είχε καταστρώσει ένα από τα πιο αποτρόπαια, παρανοϊκά και διεστραμμένα σχέδια στην ιστορία των πολέμων: την ολοκληρωτική εξαφάνιση της Μόσχας από τον παγκόσμιο χάρτη και τη φυσική της μετατροπή σε μια απέραντη τεχνητή λίμνη.
Newsroom
Για τον Χίτλερ και τη ναζιστική ηγεσία, η Μόσχα δεν ήταν απλώς η διοικητική πρωτεύουσα του σοβιετικού κράτους. Ήταν το σύμβολο του «ιουδαιο-μπολσεβικισμού» και το κέντρο ενός σλαβικού πληθυσμού που οι ρατσιστικές θεωρίες του ναζισμού κατέτασσαν στους «υπανθρώπους» (Untermenschen). Η κατάληψη της πόλης και η εγκατάσταση μιας γερμανικής διοίκησης δεν ήταν αρκετή για να ικανοποιήσει την εκδικητική μανία του δικτάτορα.
Στις απόρρητες συσκέψεις με τους στρατηγούς του, ο Χίτλερ ξεκαθάρισε ότι η Μόσχα έπρεπε να πάψει να υφίσταται. Οι οδηγίες ήταν ρητές και ανατριχιαστικές: καμία παράδοση της πόλης δεν θα γινόταν δεκτή. Ακόμη κι αν οι σοβιετικές αρχές ύψωναν λευκή σημαία για να σώσουν τον άμαχο πληθυσμό, οι γερμανικές δυνάμεις είχαν εντολή να αποκλείσουν ερμητικά την περίμετρο, απαγορεύοντας σε οποιονδήποτε να διαφύγει.
Το σχέδιο προέβλεπε την εξόντωση όσων βρίσκονταν εντός των τειχών είτε μέσω μαζικών εκτελέσεων και ανελέητων βομβαρδισμών είτε μέσω του αργού και μαρτυρικού θανάτου από την πείνα. Κανένας Γερμανός στρατιώτης δεν επρόκειτο να αναλάβει τη σίτιση ή τη διαχείριση εκατομμυρίων αμάχων.
Η υλοποίηση της απόλυτης καταστροφής δεν θα σταματούσε στα πυροβόλα όπλα και τα εκρηκτικά. Ο Χίτλερ εμπνεύστηκε ένα κολοσσιαίο έργο υδρολογικής καταστροφής. Το σχέδιο προέβλεπε ότι, μόλις η Βέρμαχτ περικύκλωνε την πόλη, ειδικά αποσπάσματα μηχανικού θα ανατίναζαν τα φράγματα του τεράστιου καναλιού Μόσχας-Βόλγα, καθώς και τους παρακείμενους ταμιευτήρες νερού.
Τα ορμητικά νερά των ποταμών θα κατέκλυζαν ολόκληρη τη λεκάνη της Μόσχας, βυθίζοντας για πάντα ιστορικά μνημεία, εκκλησίες, κυβερνητικά κτίρια, λεωφόρους και γειτονιές. Στη θέση μιας ιστορικής μητρόπολης εκατομμυρίων κατοίκων, θα απλωνόταν μια νεκρή, τεχνητή λίμνη. Σκοπός του ναζιστικού καθεστώτος ήταν να σβηστεί ακόμη και το ίδιο το όνομα «Μόσχα» από την ιστορική μνήμη, ώστε κανείς στο μέλλον να μην μπορεί να εντοπίσει πού ακριβώς βρισκόταν η καρδιά της Ρωσίας.
Στο πλαίσιο των σχεδίων για το Generalplan Ost και τη διοικητική διαίρεση των κατεχόμενων εδαφών, η περιοχή είχε προβλεφθεί να ενταχθεί σε ένα ειδικό «Reichskommissariat Moskowien». Ωστόσο, η ίδια η πόλη προοριζόταν αποκλειστικά για υδάτινος τάφος.
Επιχείρηση «Τυφώνας»: Η έφοδος που πάγωσε στις πύλες
Στις 30 Σεπτεμβρίου με 2 Οκτωβρίου του 1941, η ναζιστική μηχανή έθεσε σε εφαρμογή την Επιχείρηση «Τυφώνας» (Unternehmen Taifun), τη μαζική στρατιωτική επίθεση για την περικύκλωση και την ισοπέδωση της Μόσχας. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο Γερμανοί στρατιώτες, υποστηριζόμενοι από χιλιάδες τανκς και αεροπλάνα, κινήθηκαν απειλητικά προς τα ανατολικά.
Στις πρώτες εβδομάδες, η προέλαση έμοιαζε ασταμάτητη. Οι Γερμανοί περικύκλωσαν και αιχμαλώτισαν εκατοντάδες χιλιάδες Σοβιετικούς στρατιώτες στους θύλακες του Βιάζμα και του Μπριάνσκ. Στη Μόσχα επικράτησε πανικός
-
Κυβερνητικές υπηρεσίες και ξένες πρεσβείες εκκενώθηκαν άρον-άρον προς το Κουίμπισεφ (σημερινή Σαμάρα).
-
Εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες —γυναίκες, έφηβοι και ηλικιωμένοι— επιστρατεύτηκαν σκάβοντας με τα χέρια αντιαρματικές τάφρους και χαρακώματα στην περίμετρο της πρωτεύουσας.
-
Βιομηχανικές μονάδες αποσυναρμολογήθηκαν και φορτώθηκαν σε τρένα για να μεταφερθούν πίσω από τα Ουράλια Όρη.
Ο Ιωσήφ Στάλιν, ωστόσο, έλαβε την απόφαση να παραμείνει στο Κρεμλίνο, κίνηση που λειτούργησε καταλυτικά για το ηθικό των υπερασπιστών της πόλης.
copyright Ap Photos
Η λάσπη, ο χειμώνας και η κόκκινη αντεπίθεση
Καθώς ο Οκτώβριος προχωρούσε, η φύση και η σοβιετική αντίσταση άρχισαν να ανατρέπουν τα σχέδια του Βερολίνου. Αρχικά, η περίοδος της ρασπούτιτσα —η φθινοπωρινή εποχή των βροχών— μετέτρεψε το ρωσικό έδαφος σε μια απέραντη θάλασσα λάσπης, βουλιάζοντας τα γερμανικά τεθωρακισμένα και τις εφοδιοπομπές.
Στη συνέχεια, στα τέλη Νοεμβρίου, έκανε την εμφάνισή του ο δριμύς ρωσικός χειμώνας. Με τη θερμοκρασία να πέφτει κάτω από τους -30°C, οι Γερμανοί στρατιώτες, που δεν διέθεταν χειμερινό ρουχισμό ούτε κατάλληλα λιπαντικά για τα όπλα και τις μηχανές τους, πάγωναν μαζικά στα χαρακώματα. Παρά τις υπεράνθρωπες προσπάθειες και το γεγονός ότι κάποιες εμπροσθοφυλακές αναγνώρισης έφτασαν μόλις 20-30 χιλιόμετρα από το Κρεμλίνο, οι ναζιστικές γραμμές εξαντλήθηκαν πλήρως.
Στις 5 Δεκεμβρίου 1941, ο στρατηγός Γκεόργκι Ζούκοφ εξαπέλυσε μια σαρωτική σοβιετική αντεπίθεση, ενισχυμένη από ξεκούραστες, άρτια εκπαιδευμένες σιβηρικές μεραρχίες. Οι Γερμανοί απωθήθηκαν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την πρωτεύουσα.
Η αποτυχία της επιχείρησης έξω από τη Μόσχα υπήρξε η πρώτη μεγάλη στρατηγική ήττα της Βέρμαχτ στον πόλεμο, καταρρίπτοντας οριστικά τον μύθο του «αήττητου» γερμανικού στρατού και σημειώνοντας την κατάρρευση του σχεδίου-αστραπή (Blitzkrieg).
Η Μόσχα δεν έγινε ποτέ λίμνη. Το εφιαλτικό σχέδιο του Χίτλερ έμεινε στα χαρτιά ως μνημείο ναζιστικής παράνοιας και βαρβαρότητας. Αντί η σοβιετική πρωτεύουσα να πνιγεί κάτω από το νερό, ήταν τελικά τα ίδια τα εγκληματικά οράματα του Γ' Ράιχ που πνίγηκαν στις ρωσικές στέπες, οδηγώντας με μαθηματική ακρίβεια στην κατάρρευση του ναζισμού στο Βερολίνο το 1945.
